Wet- & regelgeving en stelsel-vernieuwing

Wij spraken met eigenaren en initiatiefnemers op de locaties waar zij aan de slag willen met nieuwe initiatieven in (leegstaande) panden in de binnenstad. Tijdens deze gesprekken namen wij de ideeën door en toetsten wij die op haalbaarheid. Verder lichtten wij initiatiefnemers en eigenaren in over subsidiemogelijkheden en de (formele) procedures voor bouwinitiatieven. Dit deden wij op basis van hun beoogde plannen en het stadium van de procesvorming. Daarnaast stimuleerden wij eigenaren van winkelpanden om, waar nodig, ook de esthetische kwaliteit van de winkelpui te verbeteren.

Om de lijnen tussen u en ons kort te houden overleggen wij regelmatig met uw beleidsadviseur. Doelstelling is om elkaar op regelmatige basis te spreken en elkaar proactief op de hoogte te houden van ontwikkelingen in de binnenstad. Hierdoor zijn wij snel op de hoogte van (vastgoed)ontwikkelingen en kunnen wij snel een servicemoment aanbieden aan de eigenaar of initiatiefnemer.

Voor de werkzaamheden die moeten worden verricht voor het funderingsherstel van de kerktoren verleenden wij in oktober 2025 de benodigde omgevingsvergunning. Ook waren wij als lid van de onderhoudscommissie Sint Janskerk vanaf het begin betrokken als adviseur. Wij maakten afspraken met diverse stakeholders, waaronder de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ook gaven wij advies over de werkzaamheden.

Het betreft een technisch en bouwkundig hoogstaand constructief ontwerp waarbij de erfgoedwaarden en archeologiewaarden gerespecteerd blijven. De Sint Janskerk is een zeer grote, laatgotische kruisbasiliek die in de huidige omvang grotendeels tot stand is gekomen in de zestiende eeuw en is herbouwd na een brand. Na jarenlange metingen (vanaf 1976) is gebleken dat de toren langzaam meer zakt dan het kerkgebouw. Funderingsherstel van de toren is daarom noodzakelijk.

De Adviescommissie Omgevingskwaliteit stelde de voorwaarde dat de werkzaamheden worden begeleid door onze erfgoedadviseurs. Wij verwachten dat de werkzaamheden in de loop van 2026 aanvangen. Tijdens de uitvoering daarvan houden wij toezicht.

In 2016 is een omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van 11 appartementen aan de Turfmarkt 36 t/m 42. In 2022 is begonnen met de werkzaamheden waarop wij toezicht houden. Bij drie adressen zijn de werkzaamheden gereed en worden de appartementen bewoond. De appartementen zijn gasloos en worden verwarmd door middel van warmtepompen die deels op het elektriciteitsnetwerk en deels via zonnepanelen van spanning worden voorzien. Elk appartement heeft vloerverwarming. Ook zijn er achterzetramen of is er vacuumglas toegepast.

Wat jarenlang een vervallen aanblik had is nu een aanwinst voor de Turfmarkt. De verwachting is dat medio 2026 ook de overige appartementen gereed zijn.

Werken onder de Omgevingswet is nog steeds wennen, voor zowel aanvragers van een vergunning (inwoners of bedrijven) als overheden. Wetgeving, rollen, de manier van werken; het is allemaal nog steeds behoorlijk nieuw. Toch is het goede nieuws in deze spreekwoordelijke ‘wittebroodsweken’: we werken alweer twee jaar in deze systematiek en maken goede stappen: Vergunningen worden verleend, we voeren toezicht uit en handhaven waar nodig. Gemeenten hebben de eerste programma’s en wijzigingen omgevingsplan vastgesteld, deze kunnen erg belangrijk zijn voor ons werk. De eerste jurisprudentie geeft al wat houvast in hoe de Omgevingswet te interpreteren.De Omgevingswet leverde onze dienst meer (administratief) werk op. De (financiële) consequenties daarvan moeten we nog preciezer in beeld krijgen. De aankomende paar jaar zullen bepalend zijn.  

Samenwerking 

De nieuwigheid van de Omgevingswet is er zeker nog niet af. Daarom is het goed dat we elkaar als gemeenten, provincie, ketenpartners en omgevingsdienst weten te vinden; we doen het samen. In 2025 zochten we elkaar op in regionale overleggen. Daar spraken we over de voortgang, samenwerkafspraken en het omgevingsplan. 

Ook het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is een punt van aandacht. Hoewel dit technisch goed loopt, is het nog steeds niet heel gebruiksvriendelijk. Aanvragers krijgen soms drie keer dezelfde vraag voorgeschoteld, omdat drie verschillende organisaties (bijvoorbeeld Rijk, waterschap en gemeente) bepaalde informatie willen verkrijgen. Ook vullen aanvragers gegevens niet in, wat voor ons betekent dat we regelmatig moeten navragen. Dit is een bekend probleem. Voor een echte aanpak van dit soort knelpunten zijn we afhankelijk van het Rijk.  

Met de invoering van de Omgevingswet kregen gemeenten een tijdelijk omgevingsplan dat bestond uit ruimtelijke plannen zoals voormalige bestemmingsplannen, gemeentelijke verordeningen en een set aan standaardregels die vanuit het Rijk aan gemeenten zijn overgedragen (bruidsschat). Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om het tijdelijk omgevingsplan om te zetten naar een integraal omgevingsplan. De ODMH ondersteunt gemeenten bij deze opgave. We kijken daarbij ook naar wat aanvullend nodig is op basis van instructieregels van het Rijk en de provincie.

Gevraagd en ongevraagd advies
Gemeenten kozen voor een beleidsneutrale omzetting en volgen daarbij een eigen aanpak. De omgevingsdienst adviseert gevraagd én ongevraagd. Voor het gevraagd advies sluiten we aan op de vraagstelling van gemeenten. Het omgevingsplan wordt opgebouwd onder andere vanuit bruidsschatregels, instructieregels van het Rijk en instructieregels van de provincie. Per onderdeel geven we gericht (ongevraagd) advies. In 2026 delen we de uitkomsten. Daarnaast bereiden we beleidsrijke voorstellen voor, zoals voor lood in de bodem.

Uitvoerbaarheid

Vanuit onze rol bewaken wij ook de uniformiteit van regels tussen de gemeenten onderling. Het is immers van belang dat de VTH-taken op milieu uitvoerbaar blijven. Een toezichthouder moet er ter plaatse mee uit de voeten kunnen. Het is bovendien beter uitlegbaar voor initiatiefnemers dat buurgemeenten enigszins gelijke regels hanteren. Vanzelfsprekend houden uniforme regels de uitvoering bovendien betaalbaar.

Overleg

Er is maandelijks een regionaal overleg met alle gemeentelijke projectleiders omgevingsplan. Daarnaast hebben we individuele gesprekken met gemeenten over hun aanpak en over inhoudelijke vraagstukken.

Stap voor stap naar een definitief omgevingsplan

Verder volgen we landelijke ontwikkelingen, en vertalen dit naar gemeenten. Het blijft een ingewikkelde juridische puzzel, waarover we in nauw contact met de gemeenten blijven zodat we goed mogelijk kunnen inspelen op hun behoeften.

Sinds 1 juli 2025 zijn overheden verplicht om alle bodemonderzoeken aan te leveren aan de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Dat is een landelijke, centrale registratie van gegevens over bodem en ondergrond. Vanuit één digitale omgeving zijn deze gegevens vrij toegankelijk en inzetbaar voor ruimtelijke en integrale planvorming van zowel overheden als bedrijfsleven. Ook in het kader van Water en Bodem Sturend (WBS) is inzicht in de ondergrond belangrijk.  De nieuwe wettelijke verplichting geldt voor zowel onderzoeken in eigen opdracht als onderzoeken ingediend binnen een wettelijk toetsingskader. 

Twee registratieobjecten 

Het registratieobject Milieuhygiënisch Bodemonderzoek (kortweg ‘SAD’, dit staat voor site assessment data) valt onder het domein Milieukwaliteit. Daarnaast is er nog een registratieobject: Overheidsbesluit bodemverontreiniging (SLD, oftewel site legal decision). Het SLD-object moet vanaf 1 januari 2026 ook in de landelijke database terecht komen.   

Gegevensbeheer bodemkwaliteit 

Gemeenten en provincie zijn bronhouders van de informatie over milieu, de omgevingsdienst heeft de rol van gegevensleverancier. Dat doen wij namens gemeenten en provincie. In het bodeminformatiesysteem (BIS) voeren wij data over de bodemkwaliteit in. Via een koppeling van onze softwareleverancier Nazca komen deze gegevens terecht in het BRO.  

De gegevens komen via verschillende wegen tot ons. De meeste bodemonderzoeken komen bij ons binnen via de afdelingen BWT en ROM. Ook de gemeente laat wel eens een bodemonderzoek doen, bijvoorbeeld ter voorbereiding op civiele werken. Dat zijn óók gegevens die bij ons terecht moeten komen, zodat we alle bodemonderzoeken correct kunnen invoeren in het BIS.  

Historische gegevens 

Bodemonderzoeken die vóór 1 juli 2025 zijn gedaan, moeten we ook aanleveren in de landelijke database. Dit gebeurt in een bulk, waarvoor een overgangstermijn van vijf jaar geldt. Doordat we de data al goed op orde hadden, is 90% van de benodigde gegevens succesvol overgezet.