Wet- en regelgeving en werkprocessen

Het Groene Hart Ziekenhuis (GHZ) gaf eind 2024 aan dat een grootschalige verbouwing op de planning staat. Het GHZ is van plan is om oudere gebouwdelen te vervangen door nieuwe gebouwen. Dit met het oog op de toekomst. Dit is een omvangrijk traject. Daarom is dit opgeknipt in verschillende bouwfases.

Kavelpaspoort en overleggen

In 2025 voerden de gemeente Gouda, de ODMH, de brandweer en vertegenwoordigers van het GHZ diverse gesprekken. Zo namen wij ook deel aan de behandeling van de bouwplannen op de omgevingstafels. Ook waren wij betrokken bij het opstellen van het kavelpaspoort. Wij brachten op meerdere momenten knelpunten in het plan inzichtelijk.

Verleende omgevingsvergunningen

Inmiddels zijn er vijf omgevingsvergunningen verleend. Op 26 mei 2025 verleenden wij een omgevingsvergunning voor het verplaatsen van een inrit. Op 25 juli 2025 verleenden wij een omgevingsvergunning voor het realiseren van het energiegebouw en een milieuplein. Verder verleenden wij op 2 oktober 2025 een omgevingsvergunning voor de bouw van een nieuw facilitair gebouw. Een vierde omgevingsvergunning gaat over het realiseren van een parkeerterrein op de locatie Bloemendaalseweg 87. Op deze locatie was voorheen een tuincentrum gevestigd. Deze locatie kan nu gebruikt worden als parkeerplaats voor het personeel van het GHZ. Wij verleenden deze omgevingsvergunning op 30 oktober 2025. De vijfde omgevingsvergunning gaat over het plaatsen van een elektra-inkoopstation. Wij verleenden deze op 6 november 2025.

Nog in behandeling zijnde aanvraag

Dit jaar ontvingen wij een aanvraag voor het verplaatsen van een zuurstoftank en het realiseren van een inrit. De huidige zuurstoftank van het GHZ is gesitueerd op de locatie waar het nieuwe milieuplein en energiegebouw komen. Met de aanvraag wordt beoogd de zuurstoftank te plaatsen naar een andere locatie op het terrein.

Vooruitblik

De hiervoor genoemde aanvraag en verleende omgevingsvergunningen zien op (kleine) onderdelen van het totale bouwplan. Wij verwachten dat het GHZ komend jaar nog meer aanvragen indient voor de andere onderdelen van het totale bouwplan.

Huidig brandveilig gebruik

Wij werkten dit jaar niet alleen aan de toekomst van het GHZ, maar ook aan de huidige situatie van het GHZ. Het brandveilig gebruik van de bouwdelen A, B en H was namelijk niet geheel op orde. Wij constateerden dit tijdens controles samen met de brandweer. Het GHZ herstelde daarom diverse brandscheidingen. Verder was de brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie in deze bouwdelen niet voorzien van een geldig inspectiecertificaat. Het GHZ liet deze installaties begin 2025 certificeren. Wij ontvingen het certificaat hiervan op 15 april 2025.

Ook deed het GHZ een totale nieuwe gebruiksmelding op 21 januari 2025. Hierdoor hebben wij samen met de brandweer weer een goed beeld van de actuele situatie van het GHZ op het gebied van brandveilig gebruik.

Uit metingen bleek dat de lassen van de roeden bij zowel molen ’t Slot als bij molen de Roode Leeuw niet voldeden aan de gestelde eisen. Bij beide molens is daarom het gehele gevlucht vervangen. Wij verleenden hiervoor de vergunningen en hielden toezicht op de uitvoering. De nieuwe gevluchten moeten ruim vijftig jaar meegaan. Dit is belangrijk omdat de molens gemeentelijke monumenten zijn.

Aan het gemeentelijk monument Garenspinnerij aan de Turfsingel werd de afgelopen periode groot onderhoud aan de gevels uitgevoerd. Wij verleenden hiervoor omgevingsvergunningen en hielden toezicht op de uitvoering. Ook traden wij regelmatig met u als opdrachtgever in overleg over de te hanteren werkwijze voor het behoud van dit industriële erfgoed.

De totale uit te voeren werkzaamheden bestaan uit het behandelen van het roestende ijzerwerk, herstellen van het metselwerk, vervangen van de hemelwaterafvoeren en herstellen van de natuurstenen ornamenten. De eerste fase van dit project is nu afgerond.

Wij zijn samen met de projectleider nog aan het zoeken naar een passende oplossing om de natuurstenen ornamenten te herstellen. Hiervoor wordt nog een nieuwe aanvraag omgevingsvergunning ingediend.

Ook in 2025 vonden servicemomenten plaats tussen eigenaren van monumenten en onze monumentenadviseurs. In goed overleg werd voorafgaand aan werkzaamheden gesproken over de uitvoering daarvan. Eigenaren maakten veelvuldig gebruik van deze servicemomenten. Zij stelden het op prijs om in een vroegtijdig stadium op een laagdrempelige manier de voorgenomen plannen te kunnen bespreken. Deze werkwijze gaf alle betrokken partijen duidelijkheid over de haalbaarheid. Ook voorkwam het kosten voor onhaalbare plannen.

Informeren van eigenaren

Wij informeerden over gemeentelijke- en rijkssubsidiemogelijkheden, vergunningplichten en het geldende monumentenbeleid. Daarnaast adviseerden wij de eigenaar of architect over de beoordeling van waarden, technische urgentie en financiële aanpak. Dit deden wij op basis van onze ervaring en expertise. Aanvragers werden door ons voorgelicht om handhavingsacties achteraf te voorkomen.

Tijdens gesprekken merkten wij veelvuldig op dat eigenaren behoefte hadden aan ondersteuning vanuit ons. Ondersteuning om aan de voorzijde van het proces de mogelijkheden en onmogelijkheden van de bouwplannen te verkennen, zodat haalbare plannen werden ingediend en efficiënt met tijd en middelen kon worden omgegaan.

Toezicht

Om Gouda aantrekkelijk te houden voor haar inwoners, bedrijven en toeristen hielden wij toezicht op ontwikkelingen in de binnenstad. Regelmatig constateerden wij dat werkzaamheden werden uitgevoerd. Wij beoordeelden deze werkzaamheden op aanwezigheid van de benodigde omgevingsvergunningen. Bij het ontbreken hiervan bespraken wij dit met de eigenaren. Indien noodzakelijk legden wij de bouw stil en traden wij handhavend op.

Regeling Erfgoed en Duurzaamheid

In 2020 is de regeling Erfgoed & Duurzaamheid ingevoerd. Doel hiervan is het verduurzamen van monumenten en panden binnen het beschermd stadsgezicht inzichtelijker en makkelijker te maken. De regeling is in 2023-2024 geëvalueerd door een extern bureau. Uitkomst van dit onderzoek was de wens en noodzaak om de regeling “Erfgoed en Duurzaamheid” te herzien. Wij maakten onderdeel uit van de participerende klankbordgroep hiervoor. Wij brachten onze monumentenkennis en technische expertise in. Ook gaven wij aan waar bewoners van de binnenstad bij verduurzaming van hun pand tegenaan lopen. De gemeente geeft samen met de klankbordgroep een vervolg aan dit traject, door een extern bureau een viertal “archetypen” woningen uit te werken met een daarbij passend maatregelenpakket. 

In 2025 hielpen wij leegstaande of functieloze monumentale panden gereed te maken voor maatschappelijke benutting. Wij werkten hiervoor samen met u en met initiatiefnemers. Hieronder lichten wij locaties toe waarbij herbestemming is bereikt.

Lange Noodgodsstraat en Teixera de Mattoshof

Een aantal initiatiefnemers heeft als doelstelling leegstaande gebouwen in Gouda te laten bijdragen aan het maatschappelijk belang. Bijvoorbeeld een aantal gebouwen achter het pand aan de Oosthaven. Daar zijn een aantal studio’s gerealiseerd voor begeleid wonen. Samen met u voerden wij in diverse stadia vooroverleg over dit bouwinitiatief. Ook verleenden wij de benodigde vergunningen hiervoor en hielden wij toezicht op de uitvoering. Dit laatste deden wij samen met de brandweer.

Herbestemming Stadhuis

Voor de herbestemming van het Stadhuis maakten wij onderdeel uit van het projectteam. Wij informeerden en adviseerden over de geldende wet- en regelgeving die bij dit project in acht moet worden genomen.

Ook verzorgden wij de afstemming tussen het projectteam, de casemanager, de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) en de brandweer. De werkzaamheden konden hierdoor in overeenstemming met de planning verlopen.

Door de nieuwe inhoudelijke invulling van het pand, met maatschappelijke meerwaarde en een sterkere verbinding met de Gouwenaars, is het Stadhuis straks voor iedereen te beleven.

De vergunningen voor de restauratie en verduurzaming van zowel de binnen- als buitenkant zijn halverwege 2025 verleend. De start van de bouw vond plaats in week 40 met het graven van de proefsleuven onder archeologische begeleiding voor de Warmte-Koudeopslag (WKO) boringen die in week 42 geboord dienden te worden. Deze boringen zijn voorspoedig verlopen en waren op tijd afgerond voor Gouda bij Kaarslicht. In het pand zijn de werkzaamheden in week 42 gestart met het demonteren van onderdelen en de asbestverwijdering. De asbestverwijdering was in december 2025 nog in volle gang.

Het idee van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is dat bouwtoezicht beter kan wanneer dit bij een onafhankelijke partij ligt. Het rijk wil met de wet bereiken dat bouwbedrijven de kwaliteit van hun werk beter controleren. Daarom is sinds 2024 deze verantwoordelijkheid overgedragen aan private kwaliteitsborgers. Deze splitsing levert in de uitvoeringspraktijk de situatie op dat de bouwtechnische toetsing bij een private partij ligt, terwijl ónze inspecteurs moeten beoordelen of er wordt gebouwd volgens de vergunning. De toezichtsrol is immers níet komen te vervallen: het bevoegd gezag blijft de handhavende instantie wanneer fouten worden geconstateerd. 

Hoofdbrekens 

De gemeente blijft bevoegd gezag voor het ruimtelijke deel van de vergunning. Als ODMH staan wij daarmee nog steeds aan de lat om een vergunningsaanvraag voor een omgevingsplanactiviteit (OPA) te beoordelen. Daarna volgen de bouwtechnische aspecten (de Wkb-melding).  

Helaas zien wij in de praktijk nog niet altijd terug dat een gebouw veilig wordt gebouwd, wat hoofdbrekens geeft in de handhaving. Het kan namelijk gebeuren dat een nieuw betrokken woning niet voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). 

Informatieplichten 

Op papier moet de Wkb minder werk voor het bevoegd gezag opleveren, maar de praktijk bij onze omgevingsdienst wijst op dit moment anders uit. Wie bouwwerkzaamheden uitvoert (of laat uitvoeren), moet de omgevingsdienst informeren over verschillende zaken, zoals het startmoment van de bouw, de stikstofemissie die vrijkomt, een risicomatrix en een veiligheidsplan. Dat zijn zogeheten ‘informatieplichten’. Onze vergunningverleners moeten nog steeds beoordelen of deze informatie in orde is. 

Perspectief van de inwoner 

Projectontwikkelaars en aannemers weten over het algemeen hun weg te vinden in de nieuwe juridische werkelijkheid, maar voor inwoners is het vaak nog onduidelijk wanneer je een kwaliteitsborger in de hand moet nemen.  

Zorgelijk 

Het voorgaande is gebaseerd op 111 ingediende Wkb-meldingen (voorafgaand aan de bouw, inclusief foutief ingediende aanvragen) en 88 zaken in totaal verleend, geweigerd en ingewilligd. Er waren 17 Wkb-gereedmeldingen in 2024 en 2025 tezamen in de vier BWT gemeenten. We zitten in een overgangsperiode. Desondanks vinden wij de huidige gang van zaken zorgelijk. Naast de hoeveelheid werk is de moeilijkheid dat de omgevingsdienst verantwoordelijkheid draagt voor zaken waar je geen invloed op hebt. Hierover spraken wij in 2025 met de accounthouders van de gemeenten, en wij verwachten dat we dit gesprek in 2026 voortzetten. 

Lees meer op de website van het Binnenlands Bestuur: “Ambtenaren zeer ontevreden over privatisering bouwtoezicht” 

De invoering van de Omgevingswet (januari 2024) vormde voor ons een goede aanleiding om een aantal werkprocessen tegen het licht te houden, onder andere de nieuwe informatieplichten en de Wkb. Ook maakten we een aantal nuttige afspraken met de brandweer. 

Soepeler samenwerken 

Bij de ODMH werken we met het programma Rx.Mission. Dit programma zorgt voor inzicht in alle processtappen, van vergunningverlening, toezicht tot handhaving. Hierdoor kunnen we inwoners, bedrijven en overheden sneller van dienst zijn.

In 2025 staken we veel tijd in de verdere inrichting van dit relatief nieuwe systeem. Nu bevat Rx.Mission handige checklists zoals volledigheid en inhoudelijke beoordeling, wat de efficiëntie en het uniform werken ten goede komt. Het programma is tevens aangesloten op de landelijke voorziening; de samenwerkingsfunctionaliteit (SWF). Hierdoor kunnen we als overheden eenvoudig onderling communiceren. 

Opleidingen 

2025 stond in het teken van kennis vergroten. Zo heeft de volledige afdeling Bouw- en Woningtoezicht deelgenomen aan interne en externe opleidingen, cursussen en workshops. Die gingen bijvoorbeeld over: Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), Algemene wet bestuursrecht (Awb), Omgevingswet (basis en verdieping) en vergunningvrij bouwen. Gezamenlijk kwamen we zo in het afgelopen jaar tot een behoorlijke kwaliteitsverhoging van kennis en kunde. 

Standaardisatie en inzicht 

De opbrengst van de herziene werkprocessen is de standaardisatie, wat ons werk efficiënter en transparanter maakt. Het is bovendien beter voor de samenleving; onze brieven zijn voortaan allemaal gelijk. Twee buren in dezelfde straat krijgen exact hetzelfde lijstje met benodigde documenten in de aanvraag voor een dakkapel. 

Ander voordeel van de herziene werkprocessen en checklists is de data die wordt gecreëerd, waarmee we in de informatiebehoeften van de gemeenten kunnen voorzien. Zo kunnen wij bijvoorbeeld op verzoek overzichten genereren van opgelegde voorschriften.  

Samenwerking brandweer 

De brandweer en onze afdeling BWT hebben een gedeelde verantwoordelijkheid in het beoordelen, toetsen en handhaven van bouwplannen op (brand)veiligheid. In 2025 hebben we gewerkt aan heldere werkprocessen, zodat we precies weten wie wanneer aan zet is. Twee veiligheidskundig adviseurs van de Veiligheidsregio Midden-Holland werken eens in de twee weken bij ons op kantoor. Dit verlaagt de drempel om eens bij elkaar binnen te lopen, en zaken goed af te stemmen. Gezamenlijke protocollen geven duidelijkheid over taken, doorlooptijden en verantwoordelijkheden. 

Wanneer omwonenden niet blij zijn met plannen of werkzaamheden in hun buurt, kunnen zij kiezen voor een formele procedure: het indienen van een bezwaarschrift. Dat kan bijvoorbeeld gaan over een aanbouw of dakkapel bij de buren, of een plan voor nieuwe woningen in de wijk. In 2025 kwamen zo’n 100 bezwaarschriften rondom bouw- en woningtoezicht binnen. Dankzij de inzet van mediation zijn er zo’n 75 ingetrokken. 

Met elkaar om tafel 

Een juridische route leidt bijna nooit tot bevredigende resultaten, en kost bovendien erg veel tijd. Daarom kijken onze juristen van geval tot geval of mediation een kansrijke mogelijkheid is, ook wel ‘minnelijk overleg’ genoemd. Door vroegtijdig het gesprek aan te gaan, voorkomen we misverstanden, verkorten we procedures en vinden we duurzame oplossingen waar iedereen achter staat. Indien gewenst, nodigen we ook een vertegenwoordiger van de gemeente of brandweer uit aan tafel zodat vragen rond bijvoorbeeld parkeren of aanrijroutes voor hulpdiensten direct beantwoord kunnen worden. Onze ervaring is dat mensen zich op deze manier gehoord voelen. Zo’n gesprek vindt plaats op kantoor van de ODMH, of op locatie in de betreffende gemeente.  

Denken in oplossingen 

Wanneer je samen aan tafel gaat, bleken veel problemen of klachten eenvoudig weg te nemen, zo lang iedereen bereid is om een beetje water bij de wijn te doen. Zorgen over privacy zijn bijvoorbeeld goed te verhelpen door extra groen op te nemen in een plan. Voor een initiatiefnemer is dit een relatief klein gebaar, maar het maakt een groot verschil voor de omwonenden.

Ook de rechter moedigt dit informele overleg aan, waarin je samen denkt in termen van oplossingen. De rechtbank wijst op het voordeel van maatwerk en samenwerken. Je kunt snel een oplossing vinden, waarbij je zelf alles in eigen hand houdt. Een ieder krijgt de gelegenheid om zich uit te spreken. Dit heeft een positieve uitwerking op vertrouwen tussen inwoners, ondernemers en overheid.