Geluid en lucht

Geluidsisolatieproject singels Gouda

In 2025 konden wij nieuwe stappen zetten binnen dit project.

Wat houdt het geluidsisolatieproject in?

Op 1 maart 1986 stelde het ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (tegenwoordig het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) een lijst op van woningen met veel geluidsoverlast aan de gevel. Deze woningen komen in aanmerking voor geluidsisolatie, ook wel sanering genoemd. Een voorbeeld hiervan is het vervangen van enkel glas door dubbel glas. Hierdoor wordt het verkeerslawaai in de woning minder hoorbaar. Voor deze woningen is de subsidieregeling Sanering verkeerslawaai beschikbaar van het Rijk. Wij ondersteunen u met de voorbereiding, de begeleiding en de toetsing van geluidsisolatieprojecten (VBT).

Het project aan de Fluwelensingel, Blekerssingel en Wachtelstraat omvat 146 woningen. Vanwege de omvang is het project opgedeeld in zeven clusters. Clusters 1, 2, 5 en 6 zijn al afgerond. In totaal zijn 19 woningen geïsoleerd met subsidie. Wij werkten in 2025 aan de laatste drie clusters (3, 4 en 7). In deze clusters bevinden zich zeventien monumentale panden.

Hoe pakken wij monumentale panden aan?

Voor wijzigingen aan een monument is een omgevingsvergunning nodig. Elk monument is namelijk uniek en vraagt om maatwerk. Met verschillende teams dachten wij na over een effectieve wijze om deze monumenten te isoleren zonder dat historische waarden verloren gaan. Zo dacht Team Geluid na over hoe de panden op een effectieve wijze kunnen worden geïsoleerd.

De monumentenadviseurs van Team Vergunningverlening BWT bewaakten de monumentale waarde van deze panden. Tijdens de beoordeling van de aanvraag omgevingsvergunning brachten de monumentenadviseurs de interieurs van de panden in kaart om te bepalen waar monumentale interieuronderdelen aanwezig zijn. Hierbij werd gekeken naar historisch waardevolle elementen, zoals lambriseringen en betimmeringen. De bevindingen hiervan zijn besproken met de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK). Dit leidde dat een plan met positief advies, wat als basis diende voor de verdere uitwerking van de plannen.

Werk in uitvoering!

Begin 2025 verleenden wij de omgevingsvergunning voor de werkzaamheden aan de panden aan de Blekerssingel (cluster 4). Voor de Wachtelstraat (cluster 3) is een aanvraag omgevingsvergunning in behandeling. De uitvoering van de werkzaamheden voor de clusters 3 en 4 is gepland voor eind 2026. Wij zullen op deze uitvoering toezicht houden. De aanvraag voor de omgevingsvergunning voor de Fluwelensingel (cluster 7) is ook ingediend. Wij verwachten deze begin 2026 te verlenen.

Actieplan geluid  2024 – 2029 vastgesteld

Op 28 januari 2025 stelde het college van burgemeester en wethouders het Actieplan geluid 2024 – 2029 vast.

Het Actieplan geluid van Gouda richt zich op het verminderen van geluidsoverlast en het verbeteren van de leefomgeving voor de inwoners. Dit plan, dat loopt van 2024 tot 2029, stelden wij samen met de gemeente op. Het plan is in overeenstemming met de Europese Richtlijn Omgevingslawaai.

Het doel is om de geluidsbelasting van wegverkeer en bedrijventerreinen te evalueren en te beheersen. 

Wat maakt onderdeel uit van het actieplan? 

• Evaluatie van de voorgaande actieplannen.
• Voortgang van de wettelijke sanering wegverkeerslawaai.
• Een actuele lijst met woningen op de saneringslijst. 
• Het in beeld brengen van woningen die blootgesteld zijn aan een geluidsbelasting van 53 dB of meer. 
• Het in beeld brengen van woningen die blootgesteld zijn aan een geluidsbelasting van 60 dB of meer rekening houdend het Verkeerscirculatieplan.
• Een lijst met woningen die in aanmerking komen voor verder onderzoek vanuit dit plan, bepaald op basis van geluidsbelasting en bouwjaar. 

Het Actieplan geluid boden wij samen met de gemeente aan in de Centrale voorziening geluidgegevens (CVGG).

Sinds de Wet Geluidhinder van kracht is, is de hoeveelheid geluid dat lawaaimakende bedrijven op industrieterreinen gezamenlijk mogen voortbrengen gereguleerd. Woningen in de buurt van deze zogeheten ‘gezoneerde industrieterreinen’ mogen aan maximaal 55 dB geluidsbelasting blootgesteld worden. De ODMH toetst via een akoestisch onderzoek of aan de wettelijke eisen wordt voldaan. Ook is het de taak van de omgevingsdienst om de zone te beheren.  

Een actuele ontwikkeling is dat de hele systematiek rondom gezoneerde industrieterreinen de komende jaren wordt omgevormd. Voor industrie wordt voortaan een zogeheten ‘Geluidproductieplafond’ (GPP) vastgesteld. Dat is al een bekende term in de beoordeling van het geluid van Rijkswegen en provinciale wegen.  

Nieuw rekenmodel 

Voor de bepaling van de maximaal toegestane geluidsbelasting moet een rekenmodel worden opgesteld. Dit vloeit voort uit de Omgevingswet. Er moet een rekenmodel komen waarmee alle huidige rechten kwantitatief in het nieuwe model komen te zitten. Hóe we dit doen, schrijft de wetgever niet voor. Dit kan door middel van een geheel nieuw rekenmodel of door gebruik te maken van het bestaande zonebewakingsmodel van het industrieterrein. 

Als ODMH maken we alvast inzichtelijk welke keuzes er daarin zijn. Uiteindelijk hakken we samen met de gemeenten knopen door. Uiterlijk eind 2031 moet de methodiek in de praktijk gebracht zijn.  

Kennissessie en pilot 

Hoe zag onze inzet in 2025 eruit? Wij organiseerden een kennissessie met onze collega’s van ODWH, ODNZKG, ODNHN en OZHZ. Daarin brainstormden wij over de technische invulling van een nieuw rekenmodel en juridische aspecten daarbij. Daarnaast hebben we intern een pilot gedaan om te kijken hoe zo’n model er voor een aantal specifieke industrieterreinen uit kan zien. We doorliepen het volledige proces voor een hoogspanningsstation, zodat we konden zien wat het effect is van bepaalde keuzes. We onderzochten welke methode het beste lijkt te passen. Daardoor hebben we beter in beeld hoe we de andere industrieterreinen de komende jaren moeten gaan omzetten. Hierover komen wij zeker nog te spreken met de gemeenten. 

ODMH zorgt voor balans tussen evenementen en leefomgeving 

In 2025 stelde de ODMH 28 geluidsadviezen op voor evenementen in Gouda. Op basis van de aanvragen berekenden we de geluidsniveaus en namen we duidelijke, handhaafbare voorschriften op in onze adviezen. 

Daarnaast voerden we op verzoek van de gemeente geluidsmetingen bij tien evenementen uit. Zo konden we direct controleren of de dB(A)- en dB(C)-normen werden nageleefd en waar nodig handhaven. 

Bij één evenement – de eerste editie van het Gouda Jazz Festival – constateerden we een overschrijding. De normen bleken niet goed afgestemd op de muziekpresentaties. Samen met de gemeente stelden we vast dat ruimere geluidsnormen passen in de omgevingsvergunning voor evenementen op de Markt en Achter de Waag. 

Ook voerden we bij vier evenementen onbemande metingen uit, ideaal voor meerdaagse activiteiten. Hiermee registreerden we het geluid gedurende het hele evenement. Hoewel we hierbij niet direct konden handhaven, gebruikten we de resultaten om achteraf met organisatoren te evalueren. Bij deze vier evenementen constateerden we geen overschrijdingen van de geluidsnormen. 

Waarom doen we dit? 

Door geluidsadviezen en metingen zorgen we voor een goede balans tussen levendige evenementen en een prettige leefomgeving. 

Ook in 2025 hielpen we gemeenten concreet met het maken van gemeentelijke uitvoeringsplannen rondom het Schone Lucht Akkoord. Via dit akkoord zetten rijk, provincie en gemeenten gezamenlijk de schouders onder het verbeteren van de luchtkwaliteit. Door de luchtverontreiniging aan te pakken, streven we naar een gezondheidswinst van minimaal 50% in 2030 ten opzichte van 2016. In 2019 verbond ook uw gemeente zich aan deze schone lucht-doelen. Het gemeentelijke uitvoeringsplan blikt terug op wat er is bereikt en kijkt vooruit naar nieuwe acties. Wij ondersteunen gemeenten door regionale teksten te actualiseren en aan te leveren. 

Voorlichting houtstook 

Alhoewel elke gemeente voor zich een uitvoeringsplan maakt, zijn er ook onderwerpen die voor de hele regio gelden. Daar is houtstook een goed voorbeeld van. De ODMH verzorgde een voorlichtingscampagne die alle gemeenten kunnen inzetten. Dit bespaart tijd van de individuele gemeenten. Twee keer paar leveren wij communicatiemateriaal aan voor de houtstookcampagne. In de zomer ligt het accent op de houtkorf en BBQ. In de winter is er vooral aandacht voor de open haard. We maken inwoners bewust van de gezondheidsrisico’s van een slechte luchtkwaliteit. We promoten de stookwijzer. 

Schoon en emissieloos bouwen  

In navolging van Gouda en Alphen aan den Rijn oriënteren ook de andere gemeenten uit onze regio zich op schoon en emissieloos bouwen. Hoe kun je zo schoon mogelijk bouwen? Wat kun je daarvoor vastleggen in aanbestedingsprocedures? De ODMH organiseerde in 2025 een aantal regionale bijeenkomsten om hierover van gedachten te wisselen. Daar deelden gemeenten met elkaar hoe je deze ambitie handen en voeten kunt geven in je organisatie. 

Citizen science: ‘samen meten’ 

Wij helpen gemeenten om inwoners te mobiliseren die mee willen helpen de luchtkwaliteit te meten. Dat kan bijvoorbeeld door het plaatsen van sensoren in de tuin. 

Sinds de Wet Geluidhinder van kracht is, is de hoeveelheid geluid dat lawaaimakende bedrijven op industrieterreinen gezamenlijk mogen voortbrengen gereguleerd. Woningen in de buurt van deze zogeheten ‘gezoneerde industrieterreinen’ mogen aan maximaal 55 dB geluidsbelasting blootgesteld worden. De ODMH toetst via een akoestisch onderzoek of aan de wettelijke eisen wordt voldaan. Ook is het de taak van de omgevingsdienst om de zone te beheren.  

Een actuele ontwikkeling is dat de hele systematiek rondom gezoneerde industrieterreinen de komende jaren wordt omgevormd. Voor industrie wordt voortaan een zogeheten ‘Geluidproductieplafond’ (GPP) vastgesteld. Dat is al een bekende term in de beoordeling van het geluid van Rijkswegen en provinciale wegen.  

Nieuw rekenmodel 

Voor de bepaling van de maximaal toegestane geluidsbelasting moet een rekenmodel worden opgesteld. Dit vloeit voort uit de Omgevingswet. Er moet een rekenmodel komen waarmee alle huidige rechten kwantitatief in het nieuwe model komen te zitten. Hóe we dit doen, schrijft de wetgever niet voor. Dit kan door middel van een geheel nieuw rekenmodel of door gebruik te maken van het bestaande zonebewakingsmodel van het industrieterrein. 

Als ODMH maken we alvast inzichtelijk welke keuzes er daarin zijn. Uiteindelijk hakken we samen met de gemeenten knopen door. Uiterlijk eind 2031 moet de methodiek in de praktijk gebracht zijn.  

Kennissessie en pilot 

Hoe zag onze inzet in 2025 eruit? Wij organiseerden een kennissessie met onze collega’s van ODWH, ODNZKG, ODNHN en OZHZ. Daarin brainstormden wij over de technische invulling van een nieuw rekenmodel en juridische aspecten daarbij. Daarnaast hebben we intern een pilot gedaan om te kijken hoe zo’n model er voor een aantal specifieke industrieterreinen uit kan zien. We doorliepen het volledige proces voor een hoogspanningsstation, zodat we konden zien wat het effect is van bepaalde keuzes. We onderzochten welke methode het beste lijkt te passen. Daardoor hebben we beter in beeld hoe we de andere industrieterreinen de komende jaren moeten gaan omzetten. Hierover komen wij zeker nog te spreken met de gemeenten. 

In 2025 is het nieuwe regionaal verkeers- en milieumodel Midden-Holland (RVMH) opgeleverd; versie 5.0. Hierin vinden gemeenten, waterschap en provincie betrouwbare data over al het verkeer in onze regio; van maximum toegestane snelheden, tot verkeerscirculatie en -intensiteit. Dit model bevat informatie over gemotoriseerd verkeer, fietsverkeer en openbaar vervoer. Hiervoor hield de omgevingsdienst in 2024 al verkeerstellingen.  

In het model wordt rekening gehouden met ontwikkelingen in de toekomst, denk aan nieuwbouw. Het basisjaar in het nieuwe model is 2024 en de prognoses gaan tot 2040. Dit maakt ook in de toekomst realistische en actuele verkeers- en milieuonderzoeken mogelijk, naar bijvoorbeeld de bereikbaarheid in de regio.  

Fundering voor milieu- en verkeersonderzoeken 

Mede dankzij de grote inzet van gemeenten is het gelukt om in een jaar tijd tot een volledig nieuw model te komen. We hebben het met elkaar gedaan, met waardevolle input van de wegbeheerders uit onze regio. We zien dat er al veel vraag is naar de nieuwste gegevens voor lucht- en geluidonderzoeken. Ook leveren we het verkeersmodel voor verkeersonderzoeken uit aan externen. Kortom, het RVMH is bijzonder nuttig voor milieu- en verkeersonderzoeken. Samen zorgen we ervoor dat het model een stevige basis biedt voor toekomstig beleid.