Toezicht & Handhaving

Sommige garageboxen staan vrij dicht bij woningen. Het komt voor dat omwonenden contact met ons opnemen omdat zij zich zorgen maken over de veiligheid daar, bijvoorbeeld wanneer zij jerrycans of spuitbussen zien staan. Of omwonenden hebben last van geluid, wanneer in de garagebox ‘s avonds laat nog wordt gesleuteld aan een auto. Buiten kantoortijden - ‘s morgens vroeg/ ‘s avonds laat of in het weekend - komen deze klachten binnen via onze wachtdienst. Wij nemen daarna zo snel mogelijk contact op met de melder, en beoordelen of een inspectie ter plaatse wenselijk is.  

Milieucontrole ter plaatse 

Sinds de Omgevingswet van kracht is, hebben we de mogelijkheid om de activiteit ter plaatse te controleren. Dus ook particuliere activiteiten kunnen wij aan een inspectie onderwerpen (voorheen was dat alleen voor bedrijfsmatige activiteiten).  

Tijdens zo’n controle gaan we met de particuliere huurder van een garagebox in gesprek. We controleren in de eerste plaats of de milieubelastende activiteiten daar zijn toegestaan. Als voorbeeld, mag de huurder daar inderdaad spullen opslaan, hoe zit het met gevaarlijke stoffen? Of, als een huurder daar sleutelt aan een auto, houdt deze persoon zich aan de milieuregels zoals die ook voor een garagebedrijf gelden? Indien nodig, kondigen we een waarschuwingsbrief aan waarin staat welke punten moeten worden opgelost om een handhavingstraject te voorkomen.

Namens de Provincie Zuid-Holland voert de ODMH controles uit bij vuurwerkevenementen. Daarnaast heeft de ODMH de wettelijke taak om te inspecteren of de opslag van vuurwerk voldoet aan het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal, sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024) en het Vuurwerkbesluit. 

Vuurwerkevenementen  

Voor het bedrijfsmatig tot ontbranding brengen van vuurwerk gelden strikte regels. Wanneer de totale hoeveelheid consumentenvuurwerk meer dan 200 kilogram bedraagt en/of wanneer er meer dan 20 kilogram pyrotechnische artikelen voor theatergebruik (PSE) worden toegepast, is een ontbrandingstoestemming (OT) verplicht. Deze toestemming wordt verleend door het bevoegd gezag (de provincie), nadat zowel de burgemeester, de veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) als de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een verklaring van geen bedenkingen hebben afgegeven. Het vuurwerk mag uitsluitend worden ontstoken door personen met een geldig certificaat van vakbekwaamheid. Blijft de hoeveelheid onder bovengenoemde grenswaarden, dan volstaat een melding. Ook in dat geval moet de afsteker beschikken over een toepassingsvergunning. 

Onze toezichthouders controleren ter plaatse of het vuurwerk wordt ontstoken volgens de aanvraag en de geldende wet- en regelgeving. Daarbij kijken zij onder andere naar veiligheidsafstanden, afzetting van het afsteekterrein, weersomstandigheden, aanwezigheid van gecertificeerde afstekers en blusmiddelen. Met deze controles voorkomen we onveilige situaties. In 2025 zijn tot december elf controles uitgevoerd bij vuurwerkevenementen. Daarnaast sturen onze vergunningverleners en toezichthouders regelmatig vooraf bij door aanvullende informatie op te vragen, zodat de ontbranding veilig kan plaatsvinden. Tot nu toe is in 2025 acht keer een melding gedaan voor het bedrijfsmatig afsteken van vuurwerk. 

Opslag van vuurwerk 

Gemeenten vragen - terecht - regelmatig aandacht voor de veiligheid van vuurwerkopslag en -verkoop, vooral op plekken met veel omwonenden. De ODMH controleert jaarlijks of alle opslagen van consumentenvuurwerk voldoen aan de veiligheidseisen. Dat doen wij samen met de veiligheidsregio (brandweer). Tijdens een zogenoemde ‘voorcontrole’ bezoeken we ieder jaar alle 27 opslagen van onze zes gemeenten. Dat gebeurt hoofdzakelijk in de maanden november en december. Tijdens deze voorcontroles kijken we of de opslagen bouwkundig aan alle regels voldoen, we beoordelen de brandwerendheid van de opslagen en we bekijken of de jaarlijkse keuringen van onder andere de sprinkler- en brandmeldinstallatie zijn uitgevoerd. 

Als de opslag is goedgekeurd, kan de ondernemer drie dagen in december overgaan tot verkoop van het consumentenvuurwerk. Dan maken wij opnieuw een ronde langs alle opslagpunten, om te checken of de verkoop veilig verloopt. Tijdens de verkoopdagen controleren wij bijvoorbeeld of de maximaal toegestane opslagcapaciteit niet wordt overschreden, of de brandmeldinstallatie in bedrijf is, of de waterdruk van de sprinklerinstallatie in orde is, of er alleen consumentenvuurwerk verkocht wordt, of de maximale stapelhoogte in de bunkers niet wordt overschreden en of personeel op de hoogte is van de regels. Dit is een greep uit de punten van de digitale checklist waarmee wij werken op locatie. 

Als gevolg van het algemeen vuurwerkverbod dat waarschijnlijk het nieuwe jaar ingaat, veranderen de taken en bevoegdheden van de omgevingsdienst op dit gebied. De verkoop van consumentenvuurwerk stopt in 2026.  

Met het oog op mens en natuur, moet de waterkwaliteit van oppervlakte- en grondwater verbeterd worden. Dat staat in de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Het is aan gemeenten, provincie, waterschappen en omgevingsdiensten om hier uiterlijk 31 december 2027 invulling aan te geven. De omgevingsdienst heeft hier in 2025 aan bijgedragen met twee pilots en de ontwikkeling van een beleidsaanpak. 

Pilot: bedrijven traceren 

De omgevingsdienst gaat over indirecte lozingen. Indirecte lozingen zijn lozingen van afvalwater via het riool naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI), waarna het gezuiverde water in het oppervlaktewater terechtkomt. Namens de gemeenten en de provincie zet de ODMH zich in om schadelijke stoffen in deze indirecte lozingen terug te dringen. 

In samenwerking met de Provincie Zuid-Holland onderzochten we of een brede analyse van afvalwater bij vijf bedrijven een efficiënte methode is om prioritaire KRW-stoffen op te sporen. De pilot, gestart eind 2024 en afgerond begin 2025, liet zien dat deze aanpak niet doelmatig is. 

Pilot: screening van veiligheidsinformatiebladen  

In de tweede pilot brachten we probleemstoffen bij bedrijven in beeld via volledige screening op alle veiligheidsinformatiebladen. Een veiligheidsinformatieblad is een document dat informatie geeft over de eigenschappen van een chemische stof of mengsel, zodat gebruikers veilig kunnen werken.  

Aan de hand van deze screening is het mogelijk om selectiever te zijn met de te analyseren stoffen. We stelden een bemonsteringsplan op, en lieten afvalwatermonsters analyseren in een laboratorium. In totaal controleerden we 9 bedrijven. Ook interviewden we een aantal bedrijven om na te gaan of zij bekend zijn met KRW-stoffen, zich bewust zijn van hun lozing en in hoeverre zij ondersteuning krijgen van hun brancheorganisatie. 

Beleidsaanpak met afwegingskader 

Om tot het grootst mogelijke effect te komen, is focus in onze inzet nodig voor deze nieuwe wettelijke taak. Daarom werkten we in 2025 aan een afwegingskader, waarin factoren zoals de aard van de geloosde stoffen, de omvang van de lozing van het bedrijf, de omvang van de RWZI en het oppervlaktewater waarop wordt geloosd worden meegewogen. De prioriteit ligt bij bedrijven die grote hoeveelheden KRW-stoffen lozen op wateren waar overschrijdingen optreden. Het is de bedoeling om de beleidsaanpak begin 2026 met de gemeenten door te nemen. 

Verder speelt bewustzijn een grote rol. Ter illustratie: landelijk heeft zo’n 60% van de bedrijven geen kennis van zeer zorgwekkende stoffen (waaronder ook KRW-stoffen vallen) terwijl ze deze stoffen wel gebruiken. Daarom maken we ondernemers bekend met de risico’s voor milieu en gezondheid. 

De drone is inmiddels niet meer weg te denken uit ons instrumentarium; we kunnen onze toezicht- en handhavingstaken sneller en goedkoper uitvoeren. Met gemak verzamelen we in korte tijd data over een gebied of object. Die data zijn ook nog eens van hogere kwaliteit. Drones zijn ideaal voor inspecties op moeilijk bereikbare plekken (zoals daken of bouwlocaties), volumemetingen vanuit de lucht (zoals bij afvalbergen) en infraroodopnames om energieverlies te detecteren.

Efficiënt, veilig en duurzaam

Ook voor de ondernemers zijn er voordelen. Een controle met een drone duurt korter, dus de bedrijfsactiviteiten hoeven niet of nauwelijks stilgelegd te worden. En als we met een thermografische camera een defect constateren in een dak met zonnepanelen heeft de ondernemer er profijt van dat deze het rendementsverlies kan verhelpen.

Onze toezichthouders kunnen hun werk bovendien veiliger doen, tijdens bijvoorbeeld controles van asbestverwijdering. Uiteraard hebben we aandacht voor de communicatie over de inzet van drones. Onze juristen bekijken hoe de privacy gewaarborgd blijft. We vliegen alleen als daar een wettelijke grondslag voor is. Kortom, met de inzet van drones worden toezicht en handhaving efficiënter, veiliger en duurzamer.

Professionalisering van de samenwerking

Onze samenwerking met de provincie en de andere omgevingsdiensten maakt dat we nóg slagvaardiger kunnen opereren. Gezamenlijk investeren we in innovatie met drones. De ODMH is trekker van dit project. We werkten in 2025 aan een digitaal platform waar we straks nog gemakkelijker kennis en kunde kunnen uitwisselen. Dit platform gaat vanaf 2026 ‘live’. Zo professionaliseren we de samenwerking in Zuid-Holland.

Deze samenwerkingsafspraken zijn inmiddels ook geformaliseerd, zodat we weten wat we van elkaar kunnen verwachten. Het voordeel van deze samenwerking is ook, dat we mensen en materialen kunnen uitwisselen voor bijzondere missies. Elke omgevingsdienst heeft namelijk z’n eigen droneteam met specifieke expertise, en daardoor een eigen type sensor. Onze specialisaties in toezicht met drones zijn: bodem, energie en archeologie.

Bemiddeling bij lichtoverlast: samen naar een oplossing

Wij pakken klachten over lichtoverlast actief op en zoeken naar een oplossing die werkt voor alle partijen. In dit geval ging het om verlichting van een nieuw bedrijf op een uitgebreid industrieterrein. Bewoners ervoeren de verlichting als storend en kwamen er samen met de ondernemer niet uit. Vervolgens dienden zij een klacht in bij de ODMH. 

Wij hebben de situatie ter plaatse beoordeeld bij zowel de bewoners als de ondernemer. Daarbij hebben wij de geldende regelgeving toegelicht en uitgelegd hoe wij de situatie beoordelen. 

Om objectief te toetsen aan de norm voerden wij meerdere lichtmetingen uit. De resultaten van deze metingen zijn besproken met beide partijen. Op basis daarvan zijn enkele aanpassingen aan de lichtinstallatie doorgevoerd. 

Door bemiddeling en duidelijke uitleg van de regels zorgen wij ervoor dat klachten worden opgelost en dat bedrijven en bewoners samen tot een werkbare situatie komen.

Ketentoezicht betekent dat we niet alleen toezicht houden op het individuele bedrijf, maar ook op de hele keten waarin dat bedrijf opereert. Denk aan de herkomst van grondstoffen, het productieproces, de verwerking van afvalstoffen en de afzet van eindproducten. Door deze bredere blik kunnen we milieuschadelijke praktijken eerder signaleren en aanpakken, en stimuleren we duurzame ketensamenwerking. 

Toezichtsplannen 

In de VTH-nota hebben we aangegeven dat we ketentoezicht willen versterken door middel van toezichtsplannen. Deze plannen bevatten doelstellingen, prioriteiten en aandachtspunten per bedrijf en helpen onze toezichthouders om gerichter te werken – vooral bij grote, complexe bedrijven. 

Eén format 

In totaal zijn 27 bedrijven geselecteerd voor een toezichtsplan: 8 provinciale en 19 gemeentelijke bedrijven. De verdeling over de gemeenten is niet gelijk; zo zijn er in Waddinxveen 2 bedrijven geselecteerd en in Alphen aan den Rijn 7. Begin dit jaar is een format ontwikkeld waarmee toezichthouders hun plannen opstellen. Alle toezichtsplannen zijn inmiddels klaar. 

Ketentoezicht 

De eerste maanden van dit jaar stonden in het teken van het inregelen van ketentoezicht. Sinds 1 mei is een medewerker gestart die zich specifiek bezig houdt met administratief toezicht en ketentoezicht. Deze medewerker draait ook mee in de Zuid-Hollandse Administratief Toezicht Pool (ATpool). Er wordt niet alleen naar provinciale bedrijven gekeken, maar ook naar gemeentelijke bedrijven, vaak actief in de afvalverwerking. 

De omgevingsdienst is bevoegd om elk pand (behalve woningen) te controleren op regels rondom (brand)veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid. Dat maakt de ODMH een belangrijke ketenpartner voor gemeenten en politie om ondermijning tegen te gaan. 

Ondermijningstafels  

Ondermijning is een onwenselijke vervaging van normen en gevoel van onveiligheid doordat criminelen voor illegale activiteiten gebruik maken van legale bedrijven en diensten. In elke gemeente is een ondermijningstafel actief. De gemeente, politie en omgevingsdienst bespreken daar maandelijks signalen die bijvoorbeeld binnenkomen via Meld Misdaad Anoniem of vanuit de eigen gemeente. 

Integrale controles 

Verdachte situaties kunnen aanleiding zijn om een ‘integrale controle' te organiseren, waarin we (meestal) onaangekondigd op de stoep staan. In dat geval gaan we gezamenlijk poolshoogte nemen. We streven ernaar om in één controle meteen alles te inspecteren, zodat een ondernemer daar zo min mogelijk hinder van ondervindt. Indien gewenst breiden we het basisteam uit met andere disciplines, zoals de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de Nederlandse Arbeidsinspectie, Stedin of de douane. 

In de gemeenten Gouda, Waddinxveen en Zuidplas vindt gemiddeld 12 keer per jaar zo’n integrale controle plaats. In de Bodegraven-Reeuwijk is dat zo’n 9 keer per jaar, Krimpenerwaard en Alphen aan den Rijn hebben een eigen Bouw- en Woningtoezicht team dat controles uitvoert.  

Ondermijningsmiddag 

In 2024 kwamen nog 50 mensen af op de Ondermijningsdag, in 2025 is dat aantal doorgegroeid naar 90 deelnemers. Dit jaar stond het thema Uitbuiting centraal, waarover onder andere de Arbeidsinspectie en het HEIT-team van de politie een presentatie gaven. Ook de omgevingsdienst regio Arnhem was present. Met een VR-bril van het RIEC konden de deelnemers in de huid van een arbeidsmigrant kruipen. Ook was er een escaperoom van Ruth Adviseert waar je even in het leven van uitbuiting kon stappen. 

Educatie 

Helaas vinden criminelen steeds nieuwe wegen om de wet te omzeilen, dus de noodzaak om kennis en vaardigheden up to date te houden is groot. In 2025 investeerden we daarom in opleiding en educatie. Half december volgden we onder andere samen met onze ketenpartner Gouda een nuttige praktijktraining.