Geluid en lucht

Ook in 2025 hielpen we gemeenten concreet met het maken van gemeentelijke uitvoeringsplannen rondom het Schone Lucht Akkoord. Via dit akkoord zetten rijk, provincie en gemeenten gezamenlijk de schouders onder het verbeteren van de luchtkwaliteit. Door de luchtverontreiniging aan te pakken, streven we naar een gezondheidswinst van minimaal 50% in 2030 ten opzichte van 2016. In 2019 verbond ook uw gemeente zich aan deze schone lucht-doelen. Het gemeentelijke uitvoeringsplan blikt terug op wat er is bereikt en kijkt vooruit naar nieuwe acties. Wij ondersteunen gemeenten door regionale teksten te actualiseren en aan te leveren. 

Voorlichting houtstook 

Alhoewel elke gemeente voor zich een uitvoeringsplan maakt, zijn er ook onderwerpen die voor de hele regio gelden. Daar is houtstook een goed voorbeeld van. De ODMH verzorgde een voorlichtingscampagne die alle gemeenten kunnen inzetten. Dit bespaart tijd van de individuele gemeenten. Twee keer paar leveren wij communicatiemateriaal aan voor de houtstookcampagne. In de zomer ligt het accent op de houtkorf en BBQ. In de winter is er vooral aandacht voor de open haard. We maken inwoners bewust van de gezondheidsrisico’s van een slechte luchtkwaliteit. We promoten de stookwijzer. 

Schoon en emissieloos bouwen  

In navolging van Gouda en Alphen aan den Rijn oriënteren ook de andere gemeenten uit onze regio zich op schoon en emissieloos bouwen. Hoe kun je zo schoon mogelijk bouwen? Wat kun je daarvoor vastleggen in aanbestedingsprocedures? De ODMH organiseerde in 2025 een aantal regionale bijeenkomsten om hierover van gedachten te wisselen. Daar deelden gemeenten met elkaar hoe je deze ambitie handen en voeten kunt geven in je organisatie. 

Citizen science: ‘samen meten’ 

Wij helpen gemeenten om inwoners te mobiliseren die mee willen helpen de luchtkwaliteit te meten. Dat kan bijvoorbeeld door het plaatsen van sensoren in de tuin. 

Sinds de Wet Geluidhinder van kracht is, is de hoeveelheid geluid dat lawaaimakende bedrijven op industrieterreinen gezamenlijk mogen voortbrengen gereguleerd. Woningen in de buurt van deze zogeheten ‘gezoneerde industrieterreinen’ mogen aan maximaal 55 dB geluidsbelasting blootgesteld worden. De ODMH toetst via een akoestisch onderzoek of aan de wettelijke eisen wordt voldaan. Ook is het de taak van de omgevingsdienst om de zone te beheren.  

Een actuele ontwikkeling is dat de hele systematiek rondom gezoneerde industrieterreinen de komende jaren wordt omgevormd. Voor industrie wordt voortaan een zogeheten ‘Geluidproductieplafond’ (GPP) vastgesteld. Dat is al een bekende term in de beoordeling van het geluid van Rijkswegen en provinciale wegen.  

Nieuw rekenmodel 

Voor de bepaling van de maximaal toegestane geluidsbelasting moet een rekenmodel worden opgesteld. Dit vloeit voort uit de Omgevingswet. Er moet een rekenmodel komen waarmee alle huidige rechten kwantitatief in het nieuwe model komen te zitten. Hóe we dit doen, schrijft de wetgever niet voor. Dit kan door middel van een geheel nieuw rekenmodel of door gebruik te maken van het bestaande zonebewakingsmodel van het industrieterrein. 

Als ODMH maken we alvast inzichtelijk welke keuzes er daarin zijn. Uiteindelijk hakken we samen met de gemeenten knopen door. Uiterlijk eind 2031 moet de methodiek in de praktijk gebracht zijn.  

Kennissessie en pilot 

Hoe zag onze inzet in 2025 eruit? Wij organiseerden een kennissessie met onze collega’s van ODWH, ODNZKG, ODNHN en OZHZ. Daarin brainstormden wij over de technische invulling van een nieuw rekenmodel en juridische aspecten daarbij. Daarnaast hebben we intern een pilot gedaan om te kijken hoe zo’n model er voor een aantal specifieke industrieterreinen uit kan zien. We doorliepen het volledige proces voor een hoogspanningsstation, zodat we konden zien wat het effect is van bepaalde keuzes. We onderzochten welke methode het beste lijkt te passen. Daardoor hebben we beter in beeld hoe we de andere industrieterreinen de komende jaren moeten gaan omzetten. Hierover komen wij zeker nog te spreken met de gemeenten. 

In 2025 is het nieuwe regionaal verkeers- en milieumodel Midden-Holland (RVMH) opgeleverd; versie 5.0. Hierin vinden gemeenten, waterschap en provincie betrouwbare data over al het verkeer in onze regio; van maximum toegestane snelheden, tot verkeerscirculatie en -intensiteit. Dit model bevat informatie over gemotoriseerd verkeer, fietsverkeer en openbaar vervoer. Hiervoor hield de omgevingsdienst in 2024 al verkeerstellingen.  

In het model wordt rekening gehouden met ontwikkelingen in de toekomst, denk aan nieuwbouw. Het basisjaar in het nieuwe model is 2024 en de prognoses gaan tot 2040. Dit maakt ook in de toekomst realistische en actuele verkeers- en milieuonderzoeken mogelijk, naar bijvoorbeeld de bereikbaarheid in de regio.  

Fundering voor milieu- en verkeersonderzoeken 

Mede dankzij de grote inzet van gemeenten is het gelukt om in een jaar tijd tot een volledig nieuw model te komen. We hebben het met elkaar gedaan, met waardevolle input van de wegbeheerders uit onze regio. We zien dat er al veel vraag is naar de nieuwste gegevens voor lucht- en geluidonderzoeken. Ook leveren we het verkeersmodel voor verkeersonderzoeken uit aan externen. Kortom, het RVMH is bijzonder nuttig voor milieu- en verkeersonderzoeken. Samen zorgen we ervoor dat het model een stevige basis biedt voor toekomstig beleid. 

Beroep saneringsplan spoor

In 2024 dienden wij namens, en in overleg met, de gemeente Zuidplas een beroepschrift in tegen het besluit ter vaststelling van het Saneringsplan spoor Randstad-Zuid fase 1. Eind 2024 voerden wij vervolgens gezamenlijk een schikkingsgesprek met Prorail. In 2025 leidde dit tot een aanpassing van het besluit voor de gemeente Zuidplas. Wij trokken toen ook ons beroep bij de Raad van State in.

Situatie

Een saneringsplan spoor bevat woningen die bij een volledige benutting van het geluidproductieplafond een geluidsbelasting van meer dan 75 dB ondervinden. Het saneringsplan spoor probeert met maatregelen de geluidsbelasting op deze woningen ten gevolge van het spoor te verminderen tot onder de streefwaarde. Voor spoorwegen is de streefwaarde 65 dB. Maatregelen zijn bijvoorbeeld het toepassen van raildempers en het plaatsen van geluidsschermen. Voor de gemeente Zuidplas ging het besluit van 2024 over 3 woningen. In het besluit van 2024 misten wij een maatregel (het aanbrengen van raildempers) die in een eerder door ons beoordeeld akoestisch onderzoek wel voorgesteld werd. ProRail stelde dat raildempers financieel niet doelmatig waren.

Procedure

Omdat wij niet begrepen waarom raildempers nu niet meer financieel doelmatig waren en eerder wel dienden we een beroepschrift in bij de Raad van State. Als reactie hierop nodigde Prorail ons uit voor een schikkingsgesprek. Prorail gaf in dit gesprek aan open te staan voor het alsnog plaatsen van raildempers op de sporen bij de Zuidelijke Dwarsweg 19. In overleg met de bewoners van deze woning accepteerden wij dit voorstel.

Resultaat

Inmiddels is het besluit aangepast en bevat het saneringsplan ook de maatregel van raildempers. Deze maatregel zal samen met de andere maatregelen in het saneringsplan worden toegepast, waardoor voor omwonenden het geluid dat afkomstig is van het spoor verminderd wordt.

De ODMH stelde hogere geluidsnormen vast voor de realisatie van een woning. Op deze manier kon een plantenkweker in Moerkapelle naast zijn bedrijf een woning bouwen voor zijn zoon, tevens opvolger van het bedrijf. Een geluidsrapport was nodig omdat de woning nabij een groothandel in uien komt.

Uit het geluidsrapport bleek dat de groothandel in uien de geluidsnormen zal overschrijden bij de nieuwe woning. Voor de ODMH is deze overschrijding acceptabel en is het vaststellen van hogere geluidsnormen de oplossing. Uit het geluidsrapport bleek ook dat de groothandel de geluidsnormen overschrijdt bij de bestaande woning van de kweker.

Deze uitkomsten zorgden ervoor dat de onderlinge verhouding tussen de beide partijen niet beter werd. De ODMH stelde voor beide woningen de hogere geluidsnormen in één besluit vast. Zo kan de kweker de woning voor zijn zoon bouwen en kan de groothandel in uien door met zijn werkzaamheden. Deze werkwijze voorkwam een gang naar de rechter.

Binnen de gemeente Zuidplas zijn veel woningen aanwezig met een hoge geluidsbelasting vanwege wegverkeer. Op meerdere locaties binnen de gemeente klagen bewoners ook over het aanwezige geluid.

Maatregelen om de geluidsbelasting te reduceren

Gemeente Zuidplas wil inzicht verkrijgen waar geluidsreducerende maatregelen kunnen worden getroffen om de geluidsbelasting op relevante locaties te reduceren. Hierbij is wel van belang de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk te besteden. Gemeente Zuidplas vroeg daarom aan de ODMH om hiervoor een objectief afwegingskader te ontwikkelen.

Wij stelden een plan van aanpak op

ODMH maakte in 2025 een plan van aanpak voor een dergelijk afwegingskader en zette een eerste stap, namelijk het inzichtelijk maken van de woningen met een hoge geluidsbelasting. Deze eerste stap bespraken wij met de gemeente. Vervolgens vroeg de gemeente om de volgende stappen uit te voeren.

Gezondheidswinst

Dit betekent dat wij de woningen met een hogere geluidsbelasting clusteren. Voor de clusters van woningen onderzoeken wij de mogelijkheden, het geluidsreducerende effect en de kosten van de maatregelen. Daarbij betrekken wij ook de financiële doelmatigheid van de maatregelen en de gezondheidswinst door verlaging van de geluidsbelasting. De relatie tussen de reductie in geluidsbelasting en de gezondheidswinst daarvan stellen wij samen met de GGD Hollands Midden vast.