Duurzaamheid & energietransitie

Hoe kun je stapsgewijs overstappen naar duurzame energie? In de Regionale Energiestrategie (RES) werken overheden in dertig regio’s samen aan dit nationaal programma, zo ook in Midden-Holland. De gezamenlijke ambitie is om in 2030 0,435 TWh hernieuwbare elektriciteit op te wekken. Dit doel is gebaseerd op het elektriciteitsverbruik van de regio en is daarmee het eerlijke deel van het landelijke doel (35 TWh). De ODMH ondersteunt gemeenten hierbij.

Advies en ondersteuning

Gemeenten maken gebruik van onze denkkracht en uitvoeringscapaciteit. De ODMH vervulde in 2025 een adviesrol binnen het programmateam, waarin onze regiogemeenten deel hebben. De ODMH monitort de voortgang van de RES. We brengen in beeld hoeveel duurzame energie er al wordt opgewekt en welke projecten in voorbereiding zijn. Wij geven cijfermatige onderbouwing voor plannen in de ideefase en plannen die in de pijplijn zitten. We nemen deel aan verschillende werkgroepen (zon op dak, wind, zon op veld, communicatie en participatie, evaluatie, data en monitoring). We leveren teksten aan voor voortgangsrapportages.

Programma Zon op Veld

In het programma Zon op Veld staat waar in de regio plek is voor velden met zonnepanelen en aan welke voorwaarden deze zonnevelden moeten voldoen; dat zijn de zogenaamde ‘zoekgebieden’. Ondanks alle inzet in 2025 en eerder, is helaas het beoogde effect uitgebleven. Met het programma Zon op Veld hadden we de doelstelling voor grootschalige opwek in één klap kunnen halen. Nadat er in 2024 twee kansrijke initiatieven leken te starten, was dit helaas niet genoeg. We onderzochten in 2025 of en hoe het eerste en tweede segment zoekgebieden opnieuw kon worden opengesteld. Daar is in 2025 veel van onze inzet naartoe gegaan. Er is hard gewerkt maar dit wilde helaas niet baten. Waarschijnlijk is dit het gevolg van een combinatie van factoren, op lokaal, provinciaal, landelijk niveau. Hoe de regio wel verder wil, is nog niet duidelijk. Wat we wel weten, is dat de provincie bezig is met herziening van het eigen omgevingsbeleid. Windmolens krijgen daarin een prominente plek, ook in regio Midden-Holland. Verder zien we ook dat de ontwikkeling van het energiesysteem niet stil staat. Dit alles noopt tot bezinning in onze regio, dit krijgt in 2026 een vervolg.

In opdracht van de vijf regiogemeenten van Midden-Holland en provincie Zuid-Holland werkt onze omgevingsdienst aan verschillende maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma van het Regionaal Verkeers- en vervoersplan (UP RVVP). Binnen dit plan is er veel aandacht voor duurzaamheid en leefbaarheid, naast de traditionele doelen voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Dit is vertaald naar verschillende projecten, zoals het stimuleren van reizen met het OV, elektrisch rijden en deelmobiliteit. De ODMH coördineert de uitvoering van de duurzame mobiliteitsmaatregelen en is sparringpartner van de projectleider duurzame mobiliteit en de aanjager laadinfrastructuur. Die laatste hield zich bezig met het ontwikkelen van een regionale Laadvisie en het aansluiten van de regio bij de nieuwe laadconcessie van de Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL) Zuid-West.

Menukaart duurzaam mobiliteitsgedrag

In 2025 vroegen we Zuid-Holland Bereikbaar (ZHB) om ons te helpen duurzaam mobiliteitsgedrag te stimuleren bij inwoners, werknemers en werkgevers. Dit resulteerde in een menukaart met verschillende ideeën, denk aan acties ten tijde van wegwerkzaamheden in een gemeente. De tijdelijke afsluiting van een belangrijke rotonde is de perfecte gelegenheid om eens een e-bike te proberen, of het OV als alternatief voor woon-werkverkeer te testen.

In november 2025 is de ReisWijs-app gelanceerd, die reizigers stimuleert groene, duurzame alternatieven te kiezen. Verder startten we met de voorbereiding voor de publiekscampagne Da’s zo gefietst die het voorjaar van 2026 naar buiten gaat. Daar geven we lokale invulling aan.

Subsidie: Waterstoftankstation

Samen met de gemeenten trof de ODMH voorbereidingen voor het aanvragen van een subsidie Waterstof In Mobiliteit (SWIM). Hiermee faciliteren we het ontstaan van het eerste waterstoftankstation in onze regio. Het is verplicht om deze subsidie aan te vragen vanuit een consortium van een tankstationhouder en transporteurs. We ondersteunden het proces van verkrijgen van bestuurlijk draagvlak.

Subsidie: Inclusieve deelmobiliteit

Ook organiseerden we de subsidieaanvraag in het kader van de SPUK Inclusieve Deelmobiliteit (voor drie van de vijf gemeenten). Het doel van deze subsidie is mensen met een kleine portemonnee te helpen om een (eigen) auto, scootmobiel of bakfiets met hun buren te helpen delen. Dit kan door voorlichting of het beschikbaar stellen van meer deelauto’s. Of door de kosten voor de verzekering - en deels het gebruik ervan - voor onze rekening te nemen. Deze stimulans draagt bij aan de regionale doelen op het gebied van deelmobiliteit.

Werkgroep Duurzame Mobiliteit

De ODMH begeleidt de regionale werkgroep Duurzame Mobiliteit met verkeerskundigen uit de vijf gemeenten. Daarin bespreken we alle lopende projecten en besluiten die we willen voorleggen aan het bestuur. In 2025 kwamen we acht keer bij elkaar. Het doel is om kennis en ervaringen uit te wisselen, waarmee we de uitvoering van de duurzame mobiliteitsmaatregelen uit het UP RVVP bevorderen.

De ODMH ondersteunt vier gemeenten bij het opstellen van het warmteprogramma, te weten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard en Waddinxveen. Dit is een nieuwe verplichting, die voortkomt uit de Omgevingswet en alles te maken heeft met de gemeentelijke taken en bevoegdheden rondom warmtetransitie. Het warmteprogramma dat gemeenten voor 2026 maken is een opvolging van de eerdere warmtevisies.

De overgrote meerderheid van bedrijven en woningen worden op dit moment nog steeds verwarmd door gas. In 2050 wil Nederland geen aardgas mee gebruiken voor verwarming en warm water. Om in dat jaartal volledig van het gas af te kunnen zijn, stellen gemeenten nu al elke vijf jaar een plan op. De ODMH staat gemeenten bij met kennis, advies en gezamenlijke projecten.

Tools, stappenplannen en participatiestrategie
Hoe deden we dat in 2025? We sloten samen met de gemeenten aan bij werksessies van het kennisprogramma rondom warmte. Wij hielpen gemeenten met de vertaalslag van die informatie naar hun lokale uitvoeringspraktijk.

Ook reikten wij praktische tools en stappenplannen aan, waarmee gemeenten weten hoe ze stap voor stap kunnen komen tot een warmteprogramma. Een voorbeeld is de participatiestrategie. Daarin vinden gemeenten antwoord op de vraag welke vorm van participatie het beste past bij welke uitdaging, zowel in ontwikkeling als uitvoering.

Voor deze ondersteuning ontvingen wij financiering van het rijk, via de Specifieke Uitkering Isolatieopgave Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (SPUK Isolatieopgave NPLW).

Milieueffectrapportages

In 2025 staken wij ook energie in de verwachte verplichting om een plan-milieueffectrapport (plan-MER) op te stellen over gemaakte keuzes in het warmteprogramma. Zo’n plan-MER beschrijft de verwachte milieueffecten, op thema’s als lucht, bodem, geluid en water. Het is een complex proces, dat op het bordje van de individuele gemeenten is komen te liggen. De ODMH is 2025 aan de slag gegaan met de mogelijkheid om hierin gezamenlijk op te trekken, door samen één bureau aan te trekken voor deze plan-MER’s.

In februari van 2025 gaf de gemeente opdracht aan de ODMH om de gemeente te ondersteunen in het ontwikkelen van een projectplan en een communicatie- en participatieplan en deze uit te voeren. De gemeente Zuidplas hecht namelijk veel waarde aan participatie en vroeg ODMH hierbij om dit proces te begeleiden.

Deze opdracht maakt onderdeel uit van de bredere gemeentelijke ambitie om in 2030 0,097 TWh duurzame energie op te wekken, zoals geformuleerd in het collegeprogramma 2022–2026. De gemeenteraad koos daarbij voor een prioritering in lijn met de zonneladder: eerst zonnepanelen op gebouwen, vervolgens langs infrastructuur, in recreatiegebieden en als laatste op landbouwgrond.

Zon op grote bedrijfsdaken

Uit onderzoek bleek dat gemeente Zuidplas 0,068 TWh van 0,097 TWh kan realiseren door het plaatsen van zonnepanelen op grote bedrijfsdaken. Hiermee vormen deze daken een cruciale schakel in de energietransitie. Om dit potentieel optimaal te benutten, besloot de gemeente in te zetten op een versnelde aanpak gedurende een periode van vijf jaar. Dit doet Zuidplas door in 2025 en 2026 te starten met de 20 grootste bedrijfsdaken. De 20 grootste bedrijfsdaken hebben gezamenlijk een potentie van 0,019 TWh, circa 20% van de gemeentelijke ambitie.

Participatie en samenwerking met ondernemers

In een nauwe samenwerking met de ambtelijk opdrachtgever en met de communicatie- en participatieadviseur van de gemeente heeft ODMH in 2025 zowel het projectplan als het communicatie- en participatieplan opgesteld. Hierna is uitvoering gegeven aan het communicatie- en participatieproces.

In de zomer troffen wij gezamenlijk de voorbereidingen voor een fysieke bijeenkomst voor ondernemers. Het doel van deze bijeenkomst was om belemmeringen, kansen en ideeën op te halen en daarmee ondernemers actief te betrekken bij de verdere uitwerking van het plan van aanpak.

Op 15 oktober vond deze bijeenkomst plaats, met deelname van zo’n 20 ondernemers die wij informeerden over verschillende onderwerpen rondom zonnepanelen op bedrijfsdaken. Vervolgens vroegen wij de ondernemers naar hun ervaringen en ideeën.

Wethouder J.W. Schuurman (Economie) en de beleidsadviseur Economie waren ook aanwezig. Zij verdeelden zich over de twee tafels en speelden zo een zeer actieve rol. Dit is een mooi uitgangspunt voor een vervolg. Met de resultaten de eerste bijeenkomst is een basis gelegd voor de verdere versnelling van zonopwekking op grote bedrijfsdaken richting 2030.

De ODMH nam extra voorschriften op in de vergunning voor het realiseren van een Energie opslag systeem (EOS) bij de Knibbelweg-Oost. De ODMH doet dit vooruitlopend op de landelijke regelgeving.

Een EOS is een grote batterij. Initiatiefnemer wil deze batterij plaatsen op het toekomstige bedrijvenpark. De batterij heeft twee doelen. Het helpt TenneT met het opvangen van pieken op het elektriciteitsnet. De restwarmte die vrijkomt kan worden gebruikt voor de teelt in de nieuwe glastuinbouwbedrijven.

De ontwikkeling van deze batterijen gaat snel. De batterijen worden ook steeds groter in omvang en capaciteit. De regelgeving vanuit het Rijk loopt achter. De veiligheid en de hinder naar de omgeving zijn belangrijke thema’s bij het verlenen van de vergunning. De voorschriften in deze vergunning voor de Knibbelweg-Oost gaan ook gelden voor toekomstige (andere) batterijen.

Energielabel C-verplichting 2025

Historie

Het energieteam van de ODMH heeft in 2023 de basis gelegd voor de handhaving van de energielabel C-verplichting voor kantoorgebouwen. Hierbij werd gebruik gemaakt van een Label identificatietool. Deze tool is ontwikkeld door adviseur en toezichthouder energie, R. Harmsen van het energieteam. Met deze tool controleerde het energieteam eenvoudig en makkelijk welke kantoren voldeden aan de energielabel C-verplichting. Van het gebruik van deze tool is een voorlichtingsfilmpje gemaakt zie:

De tool is te downloaden via de website van de ODMH en het landelijke Informatiepunt Leefomgeving.

Nieuwe wetgeving

In 2025 heeft het energieteam aan deze controle een vervolg gegeven naar aanleiding van de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024. Door deze wetswijziging vielen meer kantoren onder de definitie kantoorgebouwen met een energielabel C-verplichting. Waar voorheen een kantoor met minder dan 25% vloeroppervlak deel uitmaakte van een groter gebouw verviel de energielabel C-verplichting. Volgens de huidige wetgeving kan een kantoor of meerdere kantoren in een groter gebouw nu wel te maken hebben met de energielabel C-verplichting. Dit geldt voor kantoren die goed zijn te onderscheiden van de rest van het gebouw door bijvoorbeeld een eigen verblijfsobject-ID, een eigen adres of entree, of een afzonderlijke verhuur of verkoop.

Nieuwe controles

Begin 2025 heeft het energieteam twee kantoren in de gemeente Zuidplas aangeschreven met het verzoek om te voldoen aan de energielabel C-verplichting. Eén kantoor heeft hieraan inmiddels voldaan. Het andere kantoor met energielabel F zal begin 2026 een last onder dwangsom opgelegd krijgen.