Klimaat & natuur

2026 biedt nieuwe kansen voor de bijen! 

​​​​​​​

De ODMH ondertekende dit jaar het ambitiedocument van het Prachtlint. Het doel van het Prachtlint is het creëren van een aaneengesloten lint van bloemen en planten in de Krimpenerwaard. Dit lint ontstaat door bloemrijke kades, dijken en bermen met elkaar te verbinden. Hierdoor ontstaat een bloeiend netwerk van groene parels voor planten, dieren én mensen. Door de ondertekening laat de ODMH zien dat wij het initiatief ondersteunen. Het toont dat de ODMH actief bezig is met het bijenlandschap. Begin dit jaar startte twee nieuwe medewerkers met dit project. De ODMH bezocht bijeenkomsten en vond nieuwe partners. Samen kunnen we helpen bij de doelen voor het bijenlandschap in de regio. Daarnaast legden we contact met gemeenten, zoals Gouda en Krimpenerwaard, voor eerste gesprekken.  

In 2026 wil de ODMH een netwerkbijeenkomst organiseren. Hier kunnen gemeenten en andere partijen elkaar ontmoeten, kennis delen en samenwerken. Daarnaast hopen wij dat de gesprekken met Gouda en Krimpenerwaard leiden tot concrete acties.  

Waarom is het project Bijenlandschap juist voor gemeenten van belang?  

Omdat de doelen van het project bijdragen aan de verplichting voor de gemeente om te voldoen aan de Natuurherstelverordening. Het gaat met name om twee artikelen, namelijk: ‘herstel van stedelijke ecosysteem’ en ‘herstel van bestuiverpopulaties’. De gemeente moet zich actief inspannen om dit te verbeteren. De natuur moet in 2030 verbeterd zijn ten opzichte van 2024 (inwerkingtreding van de verordening). Dus door actief bezig te zijn met het project Bijenlandschap werkt de gemeente ook aan de doelen van de Natuurherstelverordening. 

De ODMH ondersteunt de gemeente Krimpenerwaard bij de uitvoering van klimaatadaptatie.  

Klimaatadaptatie is het aanpassen van de leefomgeving aan de gevolgen van klimaatverandering.  

De gemeente heeft een uitvoeringsagenda waar de ODMH een bijdrage aan levert. 

Voorbeelden waaraan we de eerste 5 maanden bijdroegen: 

• Het uitwerken van de storymap klimaatstresstesten uit 2025 

• Het voorbereiden en begeleiden van de risicodialogen  

• Het opstellen van KPI’s voor de monitoring van de voortgang van klimaatadaptatieve maatregelen 

• Meedenken over de inhoud en uitvoering van omgevingsplanregels voor klimaatadaptief bouwen 

• Actualiseren van het gemeentelijke hitteplan 

De stresstesten en de risicodialogen zijn een belangrijke stap binnen het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. De uitkomsten worden gebruikt als onderbouwing voor de nieuwe  klimaatadaptatiestrategie. 

Het is de missie van ons centrum voor Natuur- en Duurzaamheidseducatie de Zwanebloem om kinderen in de basisschoolleeftijd spelenderwijs iets te leren over energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit; vier hoofdthema’s waar onze gemeenten mee bezig zijn. De lessen variëren van omgaan met dieren tot het maken van duurzame keuzes.  

Wat gebeurde er in het voorjaar van 2026 

In het schooljaar 2025-2026 bereikten we in totaal maar liefst 13.900 unieke leerlingen. Het totaal aan lessen komt uit op ruim 24.000 leerlingen. Wij werken met zo’n twintig vrijwilligers. We werkten in 2026 onder andere samen met EcoKids en de Brede SchoolGouda.  

Zo’n 100 basisscholen maakten in 2026 gebruik van ons aanbod. Vrijwilligers verzorgen lessen op onze gezellige leszolder op kinderboerderij De Goudse Hofsteden. Ook kan een docent een leskist voor drie weken in bruikleen krijgen. Een les bij de school of op locatie van een van onze samenwerkingspartners mag ook.  

Thema: Natuur 

Jaarlijks lichten we één thema extra uit. In het huidige schooljaar 2025-2026 is dat Biodiversiteit. Zo was er de les Beestenboerderij, waarin kinderen van groep 1 en 2 leren om te gaan met levende dieren. In het thema Natuur was verder de les over egels populair. Ook de lessen over wormen en uilenballen liepen goed. Docenten kunnen ook andere lessen afnemen, die aansluiten bij het thema op school. Denk aan duurzame energie, afval en water.  

In 2026-2027 wordt het thema Energie. Momenteel zijn we de voorbereidingen hiervoor aan het treffen. In juni sturen we het nieuwe Jaarprogramma naar de scholen.  

Jaarprogramma 2026-2027 

In het voorjaar 2026 maakten we een mooi programmaboekje met alle lessen. Het programma is zowel online als op papier te lezen. Dit is een van de concrete resultaten van onze nieuwe huisstijl waar we in 2024 hard aan hebben gewerkt. Daarnaast is het aanbod ook gemakkelijk in te zien via een online catalogus: www.nmemiddenholland.nl. Het aanbod is in Q2 2026 verder geactualiseerd, met een keuze uit bijna 100 verschillende lessen.  

Kinderklimaattop in 3 gemeenten 

Dit jaar organiseren we maar liefst 3 Kinderklimaattoppen; in Gouda, Bodegraven-Reeuwijk en Krimpenerwaard. Tijdens de Kinderklimaattop gaan kinderen zelf aan de slag met duurzame initiatieven in hun directe omgeving. Ook praten de kinderen met de collega's van de ODMH over verschillende duurzame thema's, zoals de ruilen of tweedehands spullen, natuur of dieren. Tijdens de Kinderklimaattop gaan kinderen ook praktisch aan de slag in verschillende workshops  Zie het filmpje op Instagram voor een impressie van de Kinderklimaattop in Gouda: https://www.instagram.com/reel/DXMgnnsihaV/?igsh=ZG00Y3Y2eWdjeTkx 

Wat hebben we nog meer gedaan? 

Binnen Natuur- en Duurzaamheidseducatie de Zwanebloem vinden er simpelweg heel veel verschillende activiteiten plaats. Om een beeld te krijgen bij de hoeveelheid lessen die we draaien, noemen we hier een paar aantallen van onze activiteiten. Ten eerste hebben we sinds dit jaar een nieuwe poule van imkers/vrijwilligers voor de bijenles. Er komen dit jaar wel 36 klassen naar deze bijenles. Daarnaast zijn er tot nu toe al 30 boerderijbezoeken geweest. De Knuffelles op de Beestenboerderij voor groep 1 en 2 is in 2026 inmiddels als 38 keer gedraaid. Ook bezochten al 30 klassen een van onze deelnemende melkveehouderijen. Via deze lessen versterken we de verbinding die kinderen hebben met thema's als biodiversiteit en circulariteit.  

Leerlingen pitchen circulaire ideeën bij Kinderklimaattop 

Op 20 mei organiseerde Centrum voor Natuur- en Milieu Educatie (CNME) de Zwanebloem samen met de gemeente de derde Kinderklimaattop. Leerlingen van vier basisscholen presenteerden hun duurzame ideeën rond het thema circulariteit.  

Na een feestelijke opening door wethouder barstte de finale los. De beste groepjes van de Eben-Haëzerschool, De Morgenster, OBS De Schakel en de Oranje Nassauschool presenteerden daar vol trots hun duurzame ideeën. Ze probeerden met creatieve pitches de jury én het publiek te overtuigen. Die jury bestond uit experts van de gemeente en Kringloop ‘Bij Nico Boven’.  

Creatieve en inspirerende ideeën 

Tijdens de finale lieten de beste groepjes zien hoe we slimmer met spullen om kunnen gaan. Ideeën varieerden van rommelmarkten in de wijk tot een puntensysteem voor de kringloopwinkel. De leerlingen van de Oranje-Nassauschool wonnen met hun boodschap: “Met jouw speelgoedtrein kan iemand een nieuwe reis maken.” 

Naast de presentaties was er voor de kinderen tijd voor techniek en workshops. De workshops waren: schilderijtjes maken van lapjes stof, proeven en kweken van kiemgroenten, een les met de watertafel, en zaadbommetjes maken voor wilde bijen. De Sportservice Krimpenerwaard liet de kinderen in de pauze rennen met een Quiz over duurzaamheid. 

Over de kinderklimaattop 

De gemeente organiseerde de Kinderklimaattop dit jaar voor de derde keer in samenwerking met het CNDE De Zwanebloem. Het doel: kinderen op een leuke en inspirerende manier laten meedenken over duurzaamheid in hun eigen omgeving.  In de aanloop naar de finale kregen de kinderen een gastles over circulariteit, waarna zij hun ideeën uitwerkten en presenteerden. De leerlingen nemen hun kennis en enthousiasme mee naar huis en blijven anders kijken naar afval en consumptie. Zo draagt de Kinderklimaattop bij aan bewustzijn en betrokkenheid bij duurzaamheid in de gemeente. Met vier deelnemende basisscholen en een flinke dosis creativiteit was deze editie opnieuw een groot succes. 

Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door agrariërs staat steeds meer in de belangstelling, vooral vanwege mogelijke gezondheidsrisico’s voor omwonenden. Dit speelt met name bij ruimtelijke ontwikkelingen in de buurt van agrarische percelen. 

Wanneer nieuwe functies, zoals woningen, worden ontwikkeld nabij landbouwgronden waar gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, moet worden aangetoond dat deze ontwikkeling veilig is voor toekomstige bewoners. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van risico’s. 

De ODMH toetst deze situaties in het kader van ruimtelijke plannen en adviseert gemeenten over de gezondheidseffecten. Daarbij wordt gekeken naar wet- en regelgeving en ruimtelijk beleid. 

Om gemeenten en andere partijen hierbij te ondersteunen, hebben de GGD’en een informatieblad opgesteld over gewasbeschermingsmiddelen en omwonenden. De ODMH heeft bijgedragen aan de totstandkoming hiervan, onder meer door advies te geven over relevante regelgeving en ruimtelijke aspecten.

Dit onderwerp vraagt blijvend aandacht, omdat het raakt aan zowel de ontwikkeling van woningen als de bescherming van de gezondheid van inwoners.